SERWIS INTERNETOWY STOWARZYSZENIA PRZYJACIÓŁ ZIEMI ŻEGOCIŃSKIEJ im. CZESŁAWA BLAJDY

Ziemio Żegocińska – wybrana i podziwiana – przyodziała Cię przyroda w najcenniejsze szaty:
W te lasy wyniosłe, żywicą pachnące, w te kręte strumyki przeczyste i rwące
I rozsiane po pagórkach i dolinach kolorowe kwiaty,
Wyzłocone pszeniczne łany falujące adorują Twe istnienie.
Otwierasz szeroko swe gościnne bramy i dajesz swe dary, dajesz wytchnienie.

Anna Łękawa 1997 r.

Izba Regionalna powstała z inicjatywy Zarządu Stowarzyszenia Przyjaciół Ziemi Żegocińskiej, podjętego w 2005 roku. Początki jej funkcjonowania wiążą się z realizacją przez Gminę Żegocina projektu „Ekomuzeum Ziemi Bocheńskiej”, dofinansowanego przez Fundację „Partnerstwo dla środowiska”. Zakończenie projektu, którego celem było zebranie eksponatów i urządzenie Izby Regionalnej odbyło się 24 listopada 2005 r.
Dzięki zaangażowaniu Zarządu Stowarzyszenia, którym kierował Czesław Pączek, zrozumieniu i hojności osób, które przekazały eksponaty, zaangażowaniu nauczycieli (Alicja Janiczek, Tadeusz Olszewski, Bogdan Bielak), udało się przygotować, skatalogować i wyeksponować ponad 120 przedmiotów, pochodzących z darów mieszkańców gminy, m. in. od sołtysa Bolesława Łękawy, Jerzego Błoniarza, Jana Burka, Stanisławy Nogalskiej, Stanisławy Dudziak.
Dzięki aktywności działaczy Stowarzyszenia oraz ofiarności mieszkańców gminy z każdym rokiem przybywało eksponatów. Liczba zwiedzających Izbę, podziwiających eksponaty ciągle rosła i tak było do maja 2012 roku. Wtedy, po mocnych opadach deszczu i awarii kanalizacji, doszło do zalania pomieszczeń Izby. Część eksponatów uległa zniszczeniu, kolejne wymagały, podobnie jak wszystkie pomieszczenia dezynfekcji, inne renowacji. Dzięki pozyskaniu unijnej dotacji przez samorząd (PROW – 44.000,00 zł) stało się możliwe nie tylko odmalowanie pomieszczeń, ale także rozbudowa Izby, jej poszerzenie o kolejne pomieszczenie na eksponaty. Remont pomieszczeń Izby Regionalnej objął m. in: uzupełnienie i wymianę posadzek, uzupełnienie tynków wewnętrznych, wymianę stolarki, malowanie, uzupełnienie instalacji centralnego ogrzewania i instalacji elektrycznej.
Po tej modernizacji, z początkiem 2013 roku rozpoczęły się prace nad ponownym urządzeniem Izby. Kilkaset godzin aktywiści Stowarzyszenia oraz pomagających im uczniom Publicznego Gimnazjum w Żegocinie przepracowali przy montażu półek, czyszczeniu eksponatów i ich rozmieszczaniu, jak również opisaniu i inwentaryzowaniu. Ponowne niejako otwarcie Izby miało miejsce 15 czerwca 2013 roku.
Każdy z posiadanych obecnie 400 eksponatów  posiada kartę ze zdjęciem, opisem i numerem inwentarzowym.

IZBA REGIONALNA W ŻEGOCINIE

Są na ziemi miejsca ciekawe, z którymi może się wiązać wiele ludzkich przeżyć, wspomnień i wyobrażeń. Są one utrwalone w świadomości mieszkańców, osłonięte tajemniczością, owiane pisaną sercem poezją i ludową sztuką. Dla nas, mieszkańców Żegociny takim miejscem jest nasza rodzinna wieś i jej losy kształtowane od prawie ośmiu wieków przez naszych przodków. Stowarzyszenie Przyjaciół Ziemi Żegocińskiej im. Czesława Blajdy zainspirowane przykładem swojego Patrona, prof. Czesława Blajdy etnografa i geografa, zaczęło poszukiwać tego wszystkiego, co wiązało się z przeszłością rodzinnej wioski i parafii. Zarząd Stowarzyszenia podjął decyzję o powołaniu do życia etnograficznej izby regionalnej. Był rok 2004. Rozpoczęto poszukiwania i zbiórkę starych narzędzi, fotografii i przedmiotów gospodarczych, które wyparte przez nowoczesne urządzenia zalegają strychy i komórki gospodarstw wiejskich. Wiele urządzeń i przedmiotów używanych jeszcze w XX wieku zostało zniszczonych zębem czasu, lub jako nieprzydatne wyrzucono w ogień. W wielu przypadkach taki los spotkał drewniane narzędzia rolnicze, ślufanki skrzynie wianowe na bieliznę i odzież, narzędzia stolarskie, stare obrazy o treści religijnej, żarna, kieraty itp. Te przedmioty, które zdołano ocalić, znajdują się w Żegocińskiej Izbie Regionalnej, zlokalizowanej w pomieszczeniach Centrum Kultury, Sportu i Turystyki. Apel Stowarzyszenia Przyjaciół Ziemi Żegocińskiej w sprawie potrzeby ratowania i ocalania od zapomnienia dawnych sprzętów i innych urządzeń będących wytworem myśli i rąk naszych ojców, spotkał się z dużym zainteresowaniem ze strony Wójta Gminy Jerzego Błoniarza.
Dzięki wydatnej jego pomocy i osobistemu zaangażowaniu przystosowano pomieszczenia w przyziemiu budynku Centrum Kultury dla potrzeb zorganizowania ekspozycji etnograficznej. Przygotowano 5 pomieszczeń o łącznej powierzchni 140 metrów kwadratowych.
Pozyskane przedmioty zostały wyeksponowane dla zwiedzających i w miarę możliwości ułożone w grupach tematycznych. W jednej z sal rozmieszczono narzędzia rolnicze, któe były używane w pracach polowych i gospodarczych.
Osobną grupę stanowią urządzenia rzemieślnicze i sprzęty gospodarstwa domowego. Najbogatszą kolekcję stanowią różnego przeznaczenia strugi (zwane potocznie heblami), oraz świdry, dłuta, znaczniki stolarskie, itp. Szczególną uwagę zwraca prymitywny warsztat do produkcji drewnianych rękojeści do łopat, kopaczek, wideł, a także gontów do pokryć dachowych zwany w gwarze ludowej dziadem
Równie bogaty zestaw stanowią stare żelazka do prasowania na węgiel drzewny oraz na tzw. duszę czyli kawałek mosiądzu rozgrzewanego w ogniu pieca kuchennego i po odpowiednim rozgrzaniu wkładanego do żelazka. Wspomniane żelazka były używane przez gospodynie jeszcze w latach 50-tych ubiegłego wieku, a więc całkiem niedawno.
Radykalne zmiany, jeżeli chodzi o sprzęt gospodarczy, nastąpiły na początku lat 50-tych XX wieku, kiedy to doprowadzono do gospodarstw energię elektryczną.
Zdołano też ocalić od wyrzucenia na złom, lampy oświetleniowe (kilka niekompletnych sztuk) tzw. karbidówki powszechnie używane w czasie II Wojny Światowej. W tych sprzętach swoje realne znaczenie znalazło powiedzenie – Polak potrafi Lampy takie wykonywali miejscowi rzemieślnicy (najczęściej kowale) z blaszanych odpadów, a niejednokrotnie z łusek pocisków artyleryjskich. Karbidówki dawały lepsze i jaśniejsze światło w porównaniu z lampami naftowymi, do których w czasie wojny stale brakowało nafty. W naszej kolekcji posiadamy także kilka zachowanych lamp naftowych, które jeszcze do dnia dzisiejszego są używane w gospodarstwach domowych, zwłaszcza kiedy występują duże awarie sieci energetycznej.
Zdołaliśmy zgromadzić także dość liczną kolekcję sprzętu, którym w przeszłości posługiwały się gospodynie domowe przy sporządzaniu posiłków.
Możemy się również pochwalić kilkoma starymi odbiornikami radiowymi z pierwszym w PRL-u wyprodukowanym radiem Pionier Uwagę zwiedzających Izbę przykuwa najczęściej stara, sprzed 130 lat, maszyna szewska wyprodukowana prawdopodobnie we Francji. Urządzenie to jest nadal w pełni sprawne i prawdziwa jest też umieszczona na tej maszynie dewiza: ?eliora sunt bono inimica czyli – lepsze jest wrogiem dobrego Kiedyś produkowano urządzenia o długim terminie działania, czego nie możemy powiedzieć o wielu współczesnych produktach.
Na szczególną uwagę zwiedzających Galerię zasługuje sprzęt do wypieku chleba dzieże drewniane, niecki dłubane z jednego pnia drzewa, cioski, łopaty i słomianki do ciasta. Wszytko to było, a nie wykluczone, że jeszcze niekiedy jest używane do domowego wypieku chleba, który tak bardzo smakował. Niestety, domowy chleb z polepszaczem, wypiekają teraz liczne piekarnie a smak tamtejszego chleba kojarzą tylko seniorzy.
Wchodząc do Izby Regionalnej zachwyca widokiem cała klatka schodowa, której ściany obwieszone są obrazami. Schodząc w dół, po lewej stronie widzimy na ścianie obrazy o treści religijnej z dawnych lat. Ta kolekcja pobudza do głębszej refleksji nad wiarą i pobożnością mieszkańców naszych przodków. Na szczególną uwagę zasługuje obraz Matki Bożej Nieustającej Pomocy wydany pod koniec XIX w. przez oo. Redemptorystów jako cegiełka na budowę kościoła N. M. Panny w Podgórzu pod Krakowem (obecna dzielnica Krakowa była kiedyś oddzielnym miastem, które w roku 1926 włączono do miasta Krakowa). Obraz ten był rozprowadzany wśród wiernych na obszarze trzech zaborów, o czym mogą świadczyć ceny obrazu podane w rublach, markach i koronach. Wśród pozostałych obrazów na uwagę zasługują takie jak: św. Katarzyny, M.B. Kalwaryjskiej, św. Genowefy, M.B. Leżajskiej oraz bardzo stary obraz Św. Rodziny. Szczególnym zainteresowaniem zwiedzających cieszy się ołtarzyk domowy wykonany w formie kapliczki przez ludowego artystę z okolic Rozdziela. Na prawej stronie klatki schodowej powieszone są obrazy o tematyce świeckiej, wykonane przez miejscowych artystów. Na szczególną uwagę zasługują obrazy wykonane przez nieżyjącą już Annę Łękawę, której dorobek artystyczny znalazł uznanie w muzeach i u kolekcjonerów sztuki malarskiej. Posiadamy również kilka obrazów utalentowanych malarek pochodzących z naszej gminy. Wśród nich należy wymienić Panią Teresę Mrugacz, Agatę Gajewską-Talaskę, Katarzynę Kogutowicz oraz Alicję Janiczek i Marię Juszczyk.
W zamierzeniach Stowarzyszenia Przyjaciół Ziemi Żegocińskiej im. Czesława Blajdy jest utworzenie w Izbie wyodrębnionego działu historycznego związanego z wydarzeniami minionych lat. Są bowiem dokumenty osób, które zapisały się w pamięci potomnych złotymi zgłoskami. To nasi bohaterowie walk o wolność i niepodległość; żołnierze spod Monte Cassino i ci, którzy oddali swoje życie w Katyniu, hitlerowskich obozach oraz na frontach II Wojny Światowej. Pamięć o nich jest dla żyjących moralnym nakazem, aby pamiątki i wydarzenia z ich życia udostępnić młodemu pokoleniu naszej małej ojczyzny – Żegociny. Mamy nadzieję, że te zamierzenia odnośnie utworzenia historycznego archiwum pamięci, będą możliwe do spełnienia, o ile uda się z pomocą samorządu gminy uzyskać dalsze pomieszczenia przeznaczone na ten cel. Życie bez pamięci o przeszłości jest jak roślina więdnąca od korzeni. Miarą naszej wrażliwości niech będzie pamięć o przeszłości, o naszych przodkach, ich życiu, troskach i radościach. Zachętą, aby pamiętać o przeszłości niech będzie myśl zawarta w Księdze Mądrości (8.8) „Jeśli kto jest żądny wielkiej wiedzy ona zna przeszłość i o przyszłości wnioskuje Wiedzą, która zna przeszłość jest historia”. Świadkami zaś historii są dzieła naszych ojców, których mała cząstka została zgromadzona w naszej Izbie Regionalnej.

WYKAZ OFIARODAWCÓW:

  • Anna Rogala – Bełdno
  • Czesław Pączek – Żegocina
  • Anna Łękawa – Łąkta Górna
  • Krystyna Zbyrowska-Nowak – Bełdno
  • Bolesław Łękawa – Żegocina
  • Krzysztof Krajewski – Łąkta Górna
  • Zdzisław Barnaś – Kraków
  • Wojciech Serwin – Kraków
  • Maria Chrobak –
  • Adam Gruszecki – Kraków
  • Stanisław Guzik – Łąkta Górna
  • Mieczysław Kędra – Limanowa
  • Jerzy Błoniarz – Żegocina
  • Stanisław Rogala – Żegocina
  • Stanisław Waligóra – Żegocina
  • Janina Pączek – Żegocina
  • Stanisław Bilski – Żegocina
  • Zofia i Tadeusz Gajewscy – Żegocina
  • Zbigniew Ellnain – Żegocina
  • Bronisław Ptaszek – Żegocina
  • Zofia Kuska – Żegocina
  • Ks. Zbigniew Kępa – Żegocina
  • Stanisława Nogalska – Żegocina
  • Zdzisław Janiczek – Żegocina
  • Stanisław Kamionka – Żegocina
  • Teresa i Franciszek Mrugaczowie – Bytomsko
  • Maria Juszczyk – Żegocina
  • Anna Janiczek – Żegocina
  • Agata Talaska – Żegocina
  • Jan Burek – Bochnia
  • Rodzina Blajdów – Kraków – Rozdziele
  • Stanisław Klęsk – Bełdno
  • Roman Kwiatkowski – Kraków
  • Jan Kępa – Sanok
  • Bogumiła Koszyk – Żegocina
  • Krystyna Łękawa – Łąkcta Górna
  • Ks. Bogusław Pasierb – Żegocina
  • Agata Gajewska-Talaska – Żegocina
  • Wojciech Serwin – Kraków
  • Krzysztof Krajewski – Żegocina
  • Jan Truś – Łąkta Dolna
  • Tadeusz Stary – Łąkta Górna

Masz pytania? Napisz do nas!

11 + 8 =